Taaltrajecten via de RAS: wat de nieuwe CAO betekent voor meertalig opleiden

Wat staat er over taaltrajecten in de nieuwe CAO?

Taal heeft een eigen artikel gekregen. Artikel 40 van de cao 2026-2028 heet "Je kunt deelnemen aan het Traject Nederlandse taal" en legt vast: "Het doel van een taaltraject is om de Nederlandse taal beter te leren. Je doet daarvoor een begin- en een eindtoets." Neemt een werknemer deel, dan kan de werkgever daarvoor een vergoeding krijgen; de hoogte en de voorwaarden staan op ras.nl (cao-tekst 2026-2028).

Taal en vakopleiding staan daarmee in hetzelfde hoofdstuk van de cao: Opleiding en ontwikkeling. Twee artikelen verderop verplicht artikel 42 je als werkgever om de basis(vak)opleiding binnen 12 maanden na indiensttreding aan te bieden, met examen bij het RAS-Examenbureau. Cursus- en examenuren betaal je door tegen het basisuurloon, en opleidingskosten van opleidingen die de RAS subsidieert mag je niet bij de werknemer terugvorderen. Artikel 42A regelt hetzelfde voor leidinggevenden: ook zij krijgen binnen 12 maanden een opleiding aangeboden.

Eén detail dat in de samenvattingen zelden opduikt, maar dat je meerjarenplanning raakt: de cao loopt van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2028, maar volgens artikel 64 eindigt de looptijd van onder meer artikel 40 en de artikelen 42 tot en met 48 pas op 30 juni 2029. De taal- en opleidingsafspraken hebben dus een jaar langer houdbaarheid dan de rest van de cao.

In het protocol bij de cao staat het "vergoeden van basisvakopleidingen en taaltrajecten via RAS" bovendien als vast onderdeel van de afspraken over arbeidsmobiliteit, naast sectorale ontwikkelpaden, de loopbaancheck en leerambassadeurs. De uitwerking loopt via de themagroep Opleidingen en Mobiliteit van de RAS.

Let wel op wie er tekende. Schoonmakend Nederland en CNV sloten de cao samen; FNV sloot zich niet aan, omdat haar leden het onderhandelingsresultaat met 81% afwezen. Het conflict ging over loon en loondoorbetaling bij ziekte, niet over de opleidingsafspraken. Voor werkgevers die lid zijn van Schoonmakend Nederland geldt de cao direct; met de aangevraagde algemeenverbindendverklaring gaat zij ook voor niet-aangesloten schoonmaakbedrijven gelden. Hoe de patstelling en de nawerking van de CAO 2024-2026 tot 1 september uitpakten, lees je in ons artikel over de CAO-patstelling en opleiden tijdens nawerking.

Wat vergoedt de RAS in 2026 voor taaltrajecten?

De RAS vergoedt in 2026 maximaal 70 opleidingsuren à € 23,63 per uur, met een plafond van € 3.950 per taal- of schrijftraject per deelnemer voor opleidings- en verletkosten samen (RAS, 2026). Voorwaarde: de startdatum ligt tussen 1 januari en 31 december 2026, en per medewerker geldt maximaal één traject per kalenderjaar. Je kiest zelf een opleider en vraagt de bijdrage aan via mijn.ras.nl.

Reken niet op een bodemloos potje. De RAS beoordeelt aanvragen op volgorde van ontvangst en meldt op de website wanneer het door sociale partners gereserveerde taalbudget voor dat jaar is bereikt. In het najaar is dat een reëel risico: wie in september of oktober aanmeldt, is eerder aan de beurt dan de bedrijven die pas in december wakker worden.

Belangrijk voor je budget: het taaltraject staat lós van de vergoeding voor vakopleidingen. Die laatste is een vast bedrag per opleiding bij een geslaagd examen, in 2026 bijvoorbeeld € 475 voor de Basisvakopleiding schoonmaken, oplopend tot € 950 voor Glasbewassing (bijlage XII van de cao). Een medewerker kan in hetzelfde jaar dus een vakopleiding én een taaltraject volgen, elk met een eigen RAS-vergoeding. Hoe de aanvraag voor vakopleidingen werkt, lees je in onze gids over RAS-subsidie aanvragen in 2026.

Taal én vakkennis: waarom het geen keuze is

Taalachterstand is een aantoonbaar veiligheidsrisico. In een Nederlandse ziekenhuisstudie onder 30 Poolse slachtoffers van arbeidsongevallen kon met 22 van hen (73,3%) uitsluitend in het Pools via een tolk worden gecommuniceerd (NTvG). Het gaat om een kleine steekproef, maar het beeld sluit aan bij dat van de Onderzoeksraad voor Veiligheid: arbeidsmigranten zijn volgens uiteenlopende onderzoeken 1,4 tot 5 keer zo vaak als gemiddeld betrokken bij een arbeidsongeval, mede door taalbarrières die veiligheidsinstructies en noodprocedures onbegrepen laten (Onderzoeksraad voor Veiligheid, 2025).

De reflex is dan vaak: eerst Nederlands leren, daarna pas de vakopleiding. Dat klinkt logisch, maar het onderzoek wijst een andere kant op. Een taaltraject naar B1-niveau duurt maanden. Al die tijd werkt de schoonmaakmedewerker zonder de vakkennis over middelen, materialen en veilig werken die juist nú nodig is. Vakopleiding uitstellen tot de taal er is, verlengt precies de risicoperiode die je wilt verkorten.

De oplossing is een én-én-model. De vakopleiding volgt de medewerker in de eigen taal, zodat de vakkennis direct landt. Het RAS-taaltraject loopt parallel en bouwt aan werkvloertaal: overdracht, veiligheidsinstructies, klantcontact. Onderzoek naar leren in de moedertaal ondersteunt die volgorde; instructie in de eigen taal remt de taalontwikkeling niet, maar versnelt de vakinhoudelijke leercurve. De onderbouwing staat in ons artikel over wat onderzoek zegt over opleiden in eigen taal of Nederlands.

Hoe combineer je een RAS-taaltraject met de vakopleiding?

De combinatie verloopt in vier stappen: taalniveau meten, vakopleiding in eigen taal starten, taaltraject bij de RAS aanmelden en binnen 6 weken na afloop declareren (RAS). De begintoets uit stap 1 is sowieso verplicht (volgens artikel 40 van de cao én voor de RAS-declaratie) en gebruik je meteen als nulmeting.

Stap 1: Breng het taalniveau in kaart

Laat per medewerker een begintoets afnemen. Die is voor het RAS-taaltraject toch verplicht, en geeft je direct een overzicht van wie onder B1 zit. Zo bepaal je wie een taaltraject nodig heeft en wie alleen de vakopleiding hoeft te volgen.

Stap 2: Start de vakopleiding in de eigen taal

Wacht niet op het taaltraject. Binnen een abonnement start de schoonmaakmedewerker direct met de vakopleiding in een taal die hij of zij al beheerst, inclusief voorbereiding op het RAS-examen. Bekijk het opleidingsaanbod voor de beschikbare vakopleidingen per functiegroep. Ondersteun dat op de werkvloer met instructiekaarten in de eigen taal; hoe je die maakt, staat in de handleiding voor meertalige werkinstructies.

Stap 3: Meld het taaltraject aan bij de RAS

Kies een opleider, plan de startdatum vóór 31 december 2026 en leg de begintoets vast. Dien de aanvraag in via mijn.ras.nl, en doe dat op tijd: de RAS beoordeelt op volgorde van ontvangst. Combineer het formele traject waar mogelijk met een module als Praktisch Nederlands op de werkvloer, zodat de lesstof aansluit op overdrachten, veiligheidsinstructies en klantcontact in plaats van op algemene grammatica. Overweeg daarnaast het taalbuddyprogramma: 5 tot 6 maanden wekelijks een uur oefenen met een collega, volledig door de RAS betaald.

Stap 4: Neem de eindtoets af en declareer binnen 6 weken

Na afloop volgt de verplichte eindtoets. Dien de einddeclaratie binnen 6 weken in via de RAS, met vijf bijlagen: factuur, betalingsbewijs, eindtoets, verleturendeclaratie en presentielijst. Per werknemer geef je het begin- en eindniveau door. Plan bij succes meteen het vervolg: het schrijftraject mag doorlopen tot maximaal C1-niveau, met opnieuw maximaal één traject per medewerker per kalenderjaar.

Wat komt er na 1 september 2026 nog aan?

De opleidingsafspraken zijn sinds 1 september definitief en gelden met terugwerkende kracht vanaf 1 juli 2026. Omdat de ondertekening later viel dan de ingangsdatum, schoven twee andere afspraken op naar 1 september: de nieuwe regeling voor loondoorbetaling bij ziekte (artikel 33) en het eerdere recht op een contract voor onbepaalde tijd (artikel 9). Voor je opleidingsplanning verandert dat niets: de artikelen 40 en 42 gelden vanaf 1 juli.

Drie protocolafspraken verdienen wél je agenda. Ten eerste komt er een "centraal diplomaregister voor met name de (basis)vakopleidingen in de sector", vergelijkbaar met het VCA-register en meegenomen in het nieuwe IT-systeem van het RAS-Examenbureau. De themagroep Opleidingen en Mobiliteit bepaalt de kaders: wie welke informatie ziet, op welk moment en op welke grondslag. Wie nu al gestructureerd opleidt en documenteert, stapt straks zonder inhaalslag in.

Ten tweede laten cao-partijen de RAS onderzoeken of het mogelijk is om een voorschot op de subsidie toe te kennen. Het kleine mkb gaf aan dat het voorschieten van opleidingskosten vaak niet lukt, waardoor medewerkers verplichte opleidingen soms niet volgen. Werk je met krappe liquiditeit? Dan is dat het dossier om te volgen: de taalregeling werkt vandaag nog volledig op voorfinanciering.

Ten derde: "in 2027 komen de opbrengsten uit de LLO-collectieven beschikbaar". Die middelen voor leven lang ontwikkelen voeden het sectoraanbod, naast de € 250.000 per jaar voor loopbaanadvies die de cao voor de hele looptijd reserveert. Voor taal en basisvaardigheden betekent dat waarschijnlijk méér aanbod, niet minder. Ons advies: wacht daar niet op. De taalregeling 2026 vereist een startdatum in dit kalenderjaar en het budget gaat op volgorde van binnenkomst, dus wie in het najaar start, benut het huidige budget én staat klaar voor wat er in 2027 bij komt.

Veelgestelde vragen

Hoeveel subsidie krijg ik voor een taaltraject via de RAS?

De RAS vergoedt in 2026 maximaal 70 opleidingsuren à € 23,63 per uur, tot € 3.950 per traject per deelnemer voor opleidings- en verletkosten samen (RAS). De startdatum moet tussen 1 januari en 31 december 2026 liggen en per medewerker geldt maximaal één traject per kalenderjaar.

Kan ik een taaltraject en een vakopleiding tegelijk laten vergoeden?

Ja. Het zijn aparte RAS-regelingen: voor erkende vakopleidingen geldt een vast bedrag per opleiding bij een geslaagd examen (in 2026 € 475 voor de Basisvakopleiding schoonmaken, oplopend tot € 1.390 voor de Basisopleiding Leidinggevenden; bijlage XII van de cao), en voor het taal- of schrijftraject geldt een maximum van € 3.950 per traject per deelnemer. Een schoonmaakmedewerker kan in hetzelfde kalenderjaar dus beide volgen, elk met een eigen vergoeding.

Welk taalniveau bereikt een medewerker met een RAS-taaltraject?

Het taaltraject (spreken en luisteren) start bij minimaal gealfabetiseerd en kent een maximaal eindniveau van B1. Het schrijftraject loopt van A2 tot maximaal C1. Een begin- en eindtoets zijn verplicht (zowel volgens artikel 40 van de cao als voor de RAS-declaratie), zodat de niveauwinst per deelnemer aantoonbaar is.

Wat is het RAS Taalbuddy-programma?

Een traject waarin een anderstalige schoonmaakmedewerker 5 tot 6 maanden lang wekelijks een uur Nederlands oefent met een Nederlandstalige collega, de taalbuddy. De RAS betaalt alle kosten en levert training en oefenmateriaal; de begeleiding loopt via stichting Het begint met Taal (RAS). Je kunt al meedoen met één anderstalige medewerker, wat het geschikt maakt voor kleinere bedrijven en als laagdrempelige aanvulling op een formeel taaltraject.

Wat staat er in de CAO Schoonmaak 2026-2028 over taaltrajecten?

Artikel 40 van de cao 2026-2028, van kracht sinds 1 september 2026, regelt het Traject Nederlandse taal: doel is de Nederlandse taal beter leren, met een begin- en eindtoets, en de werkgever kan daarvoor een vergoeding van de RAS krijgen. De verplichte basis(vak)opleiding staat in artikel 42. Beide artikelen lopen volgens artikel 64 door tot 30 juni 2029, een jaar langer dan de cao zelf. In het protocol is het vergoeden van basisvakopleidingen en taaltrajecten via de RAS bovendien vastgelegd als onderdeel van de afspraken over arbeidsmobiliteit.

Wat neem je mee?

• Taaltrajecten zijn geen sluitpost meer: de cao 2026-2028 zet het Traject Nederlandse taal (artikel 40) naast de verplichte basis(vak)opleiding (artikel 42), beide vergoed via de RAS en allebei geldig tot 30 juni 2029.
• Wacht niet tot het nieuwe jaar. De taalregeling 2026 vergoedt tot € 3.950 per traject, vereist een startdatum vóór 31 december 2026 en werkt op volgorde van binnenkomst zolang het budget strekt.
• Kies én-én in plaats van óf-óf: vakopleiding in de eigen taal zorgt dat vakkennis nú landt, terwijl het taaltraject parallel aan de toekomst bouwt.

Wil je zien hoe een vakopleiding in de eigen taal en een module Praktisch Nederlands naast elkaar lopen binnen één abonnement? Bekijk het opleidingsaanbod of lees eerst de complete gids over meertalig opleiden.

Geschreven door Patrick van Galen Last, Director Executive Sales bij Puritas College. Puritas College biedt vakopleidingen en soft-skills-modules voor de schoonmaakbranche aan in negen talen.